Bảo hiểm xã hội BHXH

Nợ bảo hiểm xã hội, tỷ lệ đóng cao khi năng suất lao động thấp

Bảo hiểm xã hội BHXH

Tin từ Bảo hiểm xã hội BHXH Việt Nam cho hay tính đến cuối tháng 10-2016, doanh nghiệp đang nợ tiền BHXH lên tới trên 14.000 tỉ đồng. Tuy nhiên, nói một cách công bằng, BHXH đang là gánh nặng quá lớn đối với nhiều doanh nghiệp, trong bối cảnh năng suất lao động rất thấp, tỷ lệ đóng rất cao, chứ không hẳn doanh nghiệp nào cũng có ý đồ xấu hay coi thường pháp luật.


Tỷ lệ đóng của doanh nghiệp quá cao

So với nhiều nước và ngay trong khối ASEAN, Việt Nam đang có mức đóng BHXH cao nhất.  Tình trạng nợ BHXH ngày càng tăng không đơn giản chỉ là do duy nhất phía doanh nghiệp, mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khách quan khác.

Chỉ riêng việc doanh nghiệp phải đóng BHXH cao như hiện nay và hạch toán vào giá thành, đã khiến giá thành sản phẩm sản xuất tại Việt Nam tăng cao, làm giảm sức cạnh tranh. Doanh nghiệp sẽ càng khó khăn hơn. Tại sao và căn cứ vào đâu, mà Việt Nam quy định doanh nghiệp phải đóng BHXH cao gấp đôi người lao động? Điều này có lẽ cần được xem xét, đánh giá lại. Đã có ý kiến đề nghị giảm mức đóng BHXH của doanh nghiệp để tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam.

Đóng nhiều nhưng hiệu quả kém do năng suất lao động quá thấp

Theo quy định hiện nay, người lao động làm việc tại doanh nghiệp bắt buộc phải tham gia BHXH, không có ngoại lệ nào cả. Giả sử một công nhân làm việc có mức lương 6 triệu đồng/tháng (đủ sống ở mức cơ bản tối thiểu tại khu vực TPHCM), thì hàng tháng doanh nghiệp sẽ phải đóng hơn 1,3 triệu đồng và người lao động đóng 600.000 đồng. Như vậy, số tiền doanh nghiệp thực tế chi ra cho một người lao động là 7,3 triệu đồng (gồm trả lương và đóng BHXH). Điều này cho thấy gánh nặng của doanh nghiệp rõ ràng là rất lớn.
Với chi phí phải trả như vậy, đòi hỏi người lao động phải tạo ra một giá trị sản phẩm tối thiểu tương đương khoảng 9 triệu đồng/tháng thì doanh nghiệp mới có thể tồn tại được. Một doanh nghiệp có 100 lao động với mức lương như trên, thì quỹ lương (bao gồm cả đóng BHXH) đã lên tới gần 1 tỉ đồng/tháng. Càng nhiều người lao động, thì áp lực và số tiền phải đóng BHXH rất cao. Chính điều này cho thấy để có thể đóng BHXH, doanh nghiệp bắt buộc phải cắt giảm lao động ở mức thấp nhất, cùng đó là năng suất của người lao động phải cao.
Thế nhưng, thực tế cho thấy hiện nay năng suất lao động của Việt Nam đang rất thấp. Theo nghiên cứu của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) đưa ra gần đây, năng suất lao động của Việt Nam thấp hơn Singapore tới gần 16 lần, thấp hơn Nhật 11 lần và Hàn Quốc 10 lần. Giả sử tỷ lệ đóng BHXH giữa Hàn Quốc và Việt Nam là giống nhau đi nữa, thì rõ ràng doanh nghiệp Việt Nam đang phải chịu áp lực đóng BHXH cao gấp nhiều lần so với doanh nghiệp các nước khác, do năng suất lao động quá thấp.

Năng suất lao động thấp như vậy rõ ràng không phải là lỗi và cũng không nằm trong khả năng của doanh nghiệp.

Giải pháp cần tổng thể và có thời gian. Chẳng hạn như:

Giảm tỷ lệ đóng BHXH đối với doanh nghiệp. Linh hoạt giữa BHXH bắt buộc và tự nguyện. Thậm chí có những quy định mở như cho phép thỏa thuận giữa doanh nghiệp và người lao động về BHXH (mức đóng, hình thức đóng, tỷ lệ đóng, nội dung đóng…). Tham gia BHXH đang được hiểu là nghĩa vụ, nhưng bản chất chính là quyền lợi của người lao động. Đã là quyền lợi, thì sao lại quá cứng nhắc, tạo sức ép quá lớn cho doanh nghiệp và cả người lao động?

Khuyến khích và hỗ trợ doanh nghiệp tăng năng suất lao động thông qua việc đầu tư máy móc, công nghệ, đào tạo nghề… Nhìn xa hơn, là nâng cao chất lượng đào tạo, dạy nghề. Đây là trách nhiệm của Nhà nước.
Ngoài ra, tuy là gián tiếp, nhưng cần phải tinh giản bộ máy cồng kềnh của BHXH Việt Nam, công khai minh bạch về quỹ BHXH. Việc này là rất quan trọng, để người lao động và doanh nghiệp có thêm sự tin tưởng vào việc đóng BHXH.

Theo Saigontimes



error: Content is protected !!